kristina-tripkovic-nwWUBsW6ud4-unsplash

Czym jest kryzys emocjonalny i jak przebiega?

Kryzysem emocjonalnym jest nazywana sytuacja, w której na skutek trudnego lub trudnych sytuacji życiowych (kryzysowych) dana osoba traci równowagę psychiczną i wchodzi w stan utraty/naruszenia równowagi lub stan dezorganizacji. Kryzys psychiczny powstaje wtedy, gdy dana osoba napotyka sytuacje/trudności, których nie da się przezwyciężyć za pomocą stosowanych dotychczas metod rozwiązywania problemów.   

Można wyróżnić pięć etapów przebiegu sytuacji kryzysowej:

Etap 1) Jest to moment, w którym pojawiają się sytuacje kryzysowe (wydarzenia losowe, trudności, przeszkody w dążeniu do ważnego celu), takie jak: utrata ukochanej osoby (śmierć, odejście, porzucenie), utrata pracy, nagła choroba, załamanie się systemu wartości, itp. Pojawia się wtedy zaskoczenie, zdumienie oraz znaczny wzrost napięcia/lęku/stresu, a dotychczasowe systemy wsparcia okazują się być niewystarczające.

Etap 2) Na tym etapie pojawiają się poczucie bezradności, złość, poczucie osamotnienia. Poza tym dana osoba może odczuwać poczucie spadku własnej wartości i poczucie zmniejszonego wpływu lub utraty wpływu nad biegiem wydarzeń. Stosowane dotąd mechanizmy obronne stają się niewystarczające, co z kolei powoduje kulminację lęku, napięcia, stresu i zwiększenie poczucia zagrożenie. Na tym etapie lęk osiąga zazwyczaj najwyższy poziom.

Etap 3) Jest to etap wyrównania napięcia, ale też pojawienia się odrętwienia psychicznego. Trudno jest dostrzec jakiekolwiek możliwości rozwiązania sytuacji kryzysowej oraz znaleźć energię potrzebną do ich rozwiązania. Na tym etapie dominujące jest poczucie utraty bezpieczeństwa, poczucie bezradności oraz poczucie utraty wpływu i możliwości zmiany kryzysowej sytuacji.

Etap 4) Z powodu odczuwania nieustającego napięciu na tym etapie kryzysu dana osoba podejmuje działania, które mogą przynieść choć trochę wytchnienia lub ulgi. Często są to działania o charakterze destrukcyjnym przynoszące chwilowe uspokojenie, ale nie rozwiązujące samego problemu (sytuacji kryzysowej). Takim działaniami mogą być: używanie alkoholu, narkotyków, leków uspokajających; zachowania agresywne czy autoagresywne (autodestrukcyjne). Jednocześnie uruchamiane są patologiczne i nie przystosowawcze mechanizmy obronne, czego ryzykiem jest ich utrwalenie i przejęcie dominującej roli w radzeniu sobie z napięciem. Jeśli podjęte są powyższe próby radzenie sobie z napięciem czy niepokojem, mogą one powodować chwilowe poczucie ulgi, ale nadużywane mogą skutkować w dalszej perspektywie poczucie narastającej frustracji, złości czy pustki emocjonalnej.

Etap 5) Jeśli w/w sposoby radzenia sobie z napięciem są chwilowe, u osoby przeżywającej kryzys zaczynają się uruchamiać bardziej konstruktywne mechanizmy obronne ukierunkowane na zmianę sytuacji czy położenia życiowego. Aktywne poszukiwanie informacji, wyrażanie negatywnych, ale i pozytywnych emocji, poszukiwanie wsparcia u innych, poszukiwanie specjalistycznej pomocy, jaką może być właśnie interwencja kryzysowa u odpowiedniego specjalisty (psychologa, psychoterapeuty), aktywne kierowanie swoim zachowaniem, gotowość do wprowadzenia zmiany, itp. Następuje wtedy reorganizacja dotychczasowych, niewystarczających mechanizmów obronnych w nowe, bardziej adaptacyjne i plastyczne sposoby radzenia sobie, a poprzez to zapoczątkowanie funkcjonowania na nowym, wyższym i bardziej dojrzałym poziomie.  

 

mgr Adam Zajączkowski

Psycholog, Psychoterapeuta

Categories: Psychologia

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

%d bloggers like this: